Άρθρα
19/10/2010
Να ποινικοποιηθεί η επιβολή του Περί Ανταγωνισμού Νόμου
Του Δρα Λουκά Αριστοδήμου*


Η Κύπρος είναι ίσως η μόνη χώρα στην Ευρωπαϊκή Ένωση που δεν διαθέτει νομολογία σύμφωνα με τον Περί Ανταγωνισμού Νόμο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (ΕΕ), γιατί απλούστατα μεν, παράδοξα δε, καμιά υπόθεση δεν έχει οδηγηθεί στα δικαστήρια, λες και στη χώρα μας και μόνον, ο ανταγωνισμός λειτουργεί άψογα(:).

Κατά την επιβολή των αντιμονοπωλιακών (αντιτράστ) απαγορεύσεων του Περί Ανταγωνισμού Νόμου της (ΕΕ), άρθρα 81 και 82 (101 και 102) επιδιώκονται τρεις στόχοι: η ερμηνία του περιεχόμενου τους, η αποτροπή της παραβίασης τους και η διαχείριση των συνεπειών όταν οι παραβιάσεις συμβούν.

Ο πρώτος στόχος, σύμφωνα με την πρακτική των αντιτράστ απαγορεύσεων, αφορά στη διευκρίνιση του περιεχόμενου τους μέσω κρίσεων ή/και αποφάσεων που εκδίδονται από τα δικαστήρια και μέσα από οδηγίες που εκδίδονται από τις Αρχές Ανταγωνισμού.

Ο δεύτερος στόχος της επιβολής απαγορεύσεων αντιτράστ είναι η αποτροπή των παραβιάσεων τους. Αυτό μπορεί να επιτυγχάνεται μέσω της μείωσης των ευκαιριών για τη διάπραξη τους, της μείωσης της προθυμίας των επιχειρήσεων και των διευθυντών τους να παραβιάσουν τους Κανόνες Ανταγωνισμού και της ανατροπής του ισοζυγίου κερδοζημιών που αναμένονται από τις παραβιάσεις.

Είναι δυνατό να αποτραπούν οι αντιτράστ παραβιάσεις με τη μείωση της προθυμίας των διευθυντών, μέσω της ενίσχυσης της δέσμευσής τους απέναντι στους Περί Ανταγωνισμού Κανόνες. Πέρα όμως από αυτό οι Αρχές Ανταγωνισμού το κάνουν αυτό μέσω μέτρων προστασίας, όπως η επιβολή δημόσιας τιμωρίας. Θεωρείται, (άρθρο 81 παράγραφος 2) ως πολύ σημαντικό, για την αποτροπή των παραβιάσεων, να καταστούν οι συμφωνίες τύπου καρτέλ νόμιμα ανεκτέλεστες.

Παράλληλα, η χρησιμοποίηση των δικαστηρίων και των αποφάσεων τους για να σταματήσει η συνέχιση των παραβιάσεων που αποκαλύπτονται, όταν ακόμα ευρίσκονται σε εξέλιξη, θεωρείται πως επίσης ασκεί αρνητική επίδραση πάνω στα αναμενόμενα οφέλη από τις παραβιάσεις.

Αντίθετα από άλλες χώρες π.χ. ΗΠΑ, που υπάρχει σωρεία όπλων κατά των επιχειρήσεων που παραβιάζουν τον Ανταγωνισμό, στην νομοθεσία της ΕΕ δεν υπάρχει καμία εγκληματική ποινική ρήτρα, όπως η φυλάκιση για τα άτομα. Επιπλέον, η ιδιωτική επιβολή του Νόμου Ανταγωνισμού είναι ελάχιστη (στην Κύπρο μηδενική).

Τα πρόστιμα αντιπροσωπεύουν το κύριο εργαλείο στην επιβολή του Περί Ανταγωνισμού Νόμου της ΕΕ. Αυτή η πρακτική εφαρμόζεται κατ’ εξοχή στις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες, μεταξύ των οποίων και η Κύπρος. Τα πρόστιμα εξυπηρετούν τους στόχους της καταστολής της παράνομης δραστηριότητας και της πρόληψης της υποτροπής. Δυστυχώς όμως, σ’ ότι αφορά στον πρώτο στόχο της ερμηνίας του περιεχόμενου των αντιτράστ απαγορεύσεων, τα πρόστιμα δεν φαίνεται να έχουν ένα σημαντικό ρόλο.

Τέλος, τα πρόστιμα έχουν και μια μεγάλη αδυναμία, καθ’ ότι οι εισπράξεις πηγαίνουν στα δημόσια ταμεία παρά στους καταναλωτές που είναι τα πραγματικά θύματα. Έτσι, θα μπορούσε το πολύ να ειπωθεί πως τα πρόστιμα συμβάλουν στην αναζήτηση της διορθωτικής δικαιοσύνης, μέσω της αποζημίωσης, με έναν αφηρημένο, έμμεσο και φυσικά άδικο τρόπο. (Αυτό έγινε και στην Κύπρο με τα πρόστιμα της ΕΠΑ κατά των εταιρειών καυσίμων, αφού οι καταναλωτές έμειναν μόνο με τη ζημιά της πενταετούς καταβολής υπερβολικά ψηλών τιμών,

Τα τελευταία χρόνια φαίνεται να ενισχύεται, στα κράτη-μέλη αλλά και στο επίπεδο των θεσμικών οργάνων, η τάση για ποινικοποίηση της αντιτράστ επιβολής, εμπνευσμένη ασφαλώς από την αντιτράστ ποινική νομοθεσία των ΗΠΑ. Η ποινικοποίηση έχει ήδη προχωρήσει στην Ιρλανδία και στην Αγγλία, αλλά και σε άλλα κράτη-μέλη. Στην Ιρλανδία οι παραβιάσεις της ισοδύναμης με τα άρθρα 81 και 82 εθνικής νομοθεσίας, θεωρούνται ποινικά αδικήματα, που τιμωρούνται με πρόστιμα στις επιχειρήσεις και στα διευθυντικά στελέχη στα οποία μπορεί να επιβληθεί και φυλάκιση. Ένα συγκρίσιμο σύστημα έχει υιοθετηθεί στην Εσθονία και σε μερικές περιπτώσεις ακόμα και στη Γερμανία.

Στην Αγγλία στον Περί Εταιρειών Νόμο του 2002 έχει προστεθεί μια νέα πρόνοια, που περιορίζεται στα καρτέλ σκληροπυρηνικής μορφής, για τιμωρία με φυλάκιση ή/και πρόστιμα μόνο σε άτομα, καθώς επίσης και κύρωση έκπτωσης από διευθυντική θέση.

Έχουμε την άποψη πως, λαμβάνοντας υπόψη τις ιδιαίτερες συνθήκες που επικρατούν στην κυπριακή αγορά, που ευνοούν τις προσυνεννοήσεις ή/και, σε μερικές περιπτώσεις, ακόμα και τη δημιουργία και λειτουργία των καρτέλ, επιβάλλεται να μελετηθεί από το κράτος η σε κάποιο βαθμό και κάποιες περιπτώσεις ποινικοποίηση της αντιμονοπωλιακής νομοθεσίας.

Θεωρούμε πως κάτι τέτοιο, θα ανέτρεπε σοβαρά το ισοζύγιο των αναμενόμενων κερδοζημιών, θα δημιουργούσε σημαντικό αποτρεπτικό μέτρο για την πρόληψη και την καταπολέμηση των αντιτράστ παραβιάσεων και θα μείωνε την προθυμία των επιχειρήσεων και των διευθυντών τους να παραβιάσουν τους Κανόνες Ανταγωνισμού.

Σίγουρα μια τέτοια εξέλιξη θα συνέβαλλε αποφασιστικά στη δημιουργία καλύτερων συνθηκών λειτουργίας και ρύθμισης της αγοράς και θα επενεργούσε θετικά στην αύξηση της αποτελεσματικότητας της προστασίας των καταναλωτών.


*Πρόεδρος Παγκύπριας Ένωσης Καταναλωτών και Ποιότητας Ζωής


Copyright @ 2009-2019. Design & Development by Cytacom Solutions Ltd
 
Hosted by