Άρθρα
27/09/2010
Η άδικη και ασύδοτη αγορά δεν είναι ελεύθερη
Του Δρα Λουκά Αριστοδήμου*


Είναι γενικά παραδεχτό πως ζούμε σε μια άδικη κοινωνία η οποία, αντί να βελτιώνεται, γίνεται δυστυχώς καθημερινά ακόμα πιο άδικη. Η αδικία προερχόμενη κυρίως από την παράλογη εκμετάλλευση για πλουτισμό, επηρεάζει ασφαλώς περισσότερο τους κοινωνικά και οικονομικά δυσπραγούντες, τους μισθοσυντήρητους, τους συνταξιούχους και τους καταναλωτές.

Σ’ αυτή την άδικη λοιπόν κοινωνία είναι αδύνατο να λειτουργήσει από μόνη της μια ελεύθερη αγορά η οποία να ακολουθεί τους νόμους του αυτοελέγχου και της αυτορρύθμισης. Απλά γιατί είναι κατευθυνόμενη από οικονομικά συμφέροντα. Ελεύθερη λοιπόν η αγορά μπορεί να είναι μόνο γι’ αυτούς που έχουν τη δυνατότητα να την διαμορφώνουν, να την χειραγωγούν και να την μανουβράρουν.

Η ελεύθερη, λεγόμενη αγορά, έχει καταντήσει ένα παραμύθι που ούτε μικρά παιδιά δεν το πιστεύουν πια. Αυτό δε που ονομάζεται ελεύθερος ανταγωνισμός έχει υποκατασταθεί από ένα μόνο ανταγωνισμό: τον ανταγωνισμό στο ποιος θα επιβάλει τις ψηλότερες αυξήσεις στις τιμές.

Λόγω δε απουσίας προστασίας και οποιουδήποτε ελέγχου, η κερδοσκοπία έχει καταστεί έγκλημα χωρίς τιμωρία με θύματα τους οι υπό ομηρία καταναλωτές.

Έτσι η ελεύθερη αγορά, κατά τα κυπριακά πρότυπα, κατάντησε να σημαίνει ότι οι οποιοιδήποτε, (του κράτους και των οργανισμών του μη εξαιρουμένων), οι τράπεζες, οι παραγωγοί, οι μεσάζοντες και γενικά οι έμποροι και οι προνομιούχοι επαγγελματίες (γιατροί δικηγόροι κ.ά.), οποτεδήποτε και ανά πάσα στιγμή, μπορούν ανεμπόδιστα, να αυξάνουν οσοδήποτε τις τιμές προϊόντων και υπηρεσιών τους.

Ο δε δύσμοιρος Κύπριος καταναλωτής είναι «ελεύθερος» να κάνει τι; Να αποφασίσει

  • Αν θα αγοράσει και να φάει ψωμί ή όχι;
  • Αν θα αγοράσει και να πιει γάλα ή όχι;
  • Αν θα αγοράσει και να πιει νερό ή όχι;
  • Να περιφέρεται από πρατήριο σε πρατήριο για να βρει 1 ή 2 εκατοστά του σεντ διαφορά για να προμηθεύσει το αυτοκίνητο του με καύσιμα;

Αυτό συνιστά την «ελεύθερη αγορά» και έτσι γίνονται σεβαστά τα δικαιώματα του καταναλωτή στην Ευρωπαϊκή Κύπρο; Έτσι προστατεύεται ο Κύπριος καταναλωτής;

Μερικοί αρέσκονται να λένε ότι και ο καταναλωτής έχει ευθύνη. Ότι χρειάζεται να αλλάξει νοοτροπία και συμπεριφορά. Να γίνει πιο απαιτητικός και πιο διεκδικητικός. Ναι και εμείς το λέμε, το θέλουμε και το επιδιώκουμε σαν οργάνωση με διάφορους τρόπους.

Αυτό όμως για να επιτευχθεί χρειάζεται κάτι βασικό χωρίς το οποίο κάθε προσπάθεια αποβαίνει μάταιη. Χρειάζεται να δημιουργηθούν ανεξάρτητοι και αξιόπιστοι θεσμοί στους οποίους να καταφεύγει ο καταναλωτής και να δέχεται αποτελεσματική θεραπεία, οι δε παραβάτες αποτρεπτική τιμωρία. Και αυτά σε ουσιώδη χρόνο, όχι σε χρόνο που να ευνοεί τους παραβάτες οι οποίοι έχουν την ευχέρεια να συνεχίζουν να κερδοσκοπούν δυσανάλογα με την ενδεχόμενη «τιμωρία».

Χρειάζεται δηλαδή οι καταναλωτές να νοιώσουν ότι έχουν πραγματική προστασία και ότι αν καταγγείλουν θα δικαιωθούν πραγματικά και αποτρεπτικά. Μόνον έτσι θα αποκτήσουν τη σωστή νοοτροπία κα συμπεριφορά. Ας αναλάβει λοιπόν το κράτος τις ευθύνες του.

Κάποιοι άλλοι πάλιν, επικαλούνται τη δημοσιοποίηση, το προσφιλές σε μερικούς “name and shame”. Ποια όμως ΜΜΕ είναι εκείνα και πόσα που προβαίνουν σε δημοσιοποιήσεις αφού έχουν να συνυπολογίσουν το εμπορικό τους κόστος από διαφημίσεις; Άσε που και οι αρμόδιοι, ανεχόμενοι τη διαπλοκή σε βάρος των πολιτών-καταναλωτών, αποφεύγουν να δημοσιοποιούν.

Αν πραγματικά ήθελαν την δημοσιοποίηση, έχουν τη δυνατότητα και έχουν και το μέσο, το ΡΙΚ. Πώς όμως το κρατικό αυτό Ίδρυμα θα κάνει δημοσιοποιήσεις όταν διαθέτει απεριόριστο χρόνο στην εμπορική διαφήμιση; Εδώ ούτε στις οργανώσεις καταναλωτών δεν αφιερώνει χρόνο, γιατί ενδίδει στις πιέσεις και απειλές των μεγάλων διαφημιζομένων.


*Πρόεδρος Παγκύπριας Ένωσης καταναλωτών και Ποιότητας Ζωής


Copyright @ 2009-2019. Design & Development by Cytacom Solutions Ltd
 
Hosted by