Άρθρα
06/11/2008
Νομολογία σχετικά με την προστασία της υγείας, του περιβάλλοντος, της ιδιωτικής και οικογενειακής ζωής και του δικαιώματος της προσωπικότητας
Του Δημοσθένη Στεφανίδη*


Στην απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Δικαιωμάτων Ανθρώπου (Ε.Δ.Δ.Α) στην υπόθεση Lopez Ostra κατά Ισπανίας, ημ. 9.12.1994, Προσφυγή αρ. 16798/90 σειρά Α, αρ. 303-C το Δικαστήριο έκρινε ότι η σοβαρή μόλυνση του περιβάλλοντος μπορεί να επηρεάσει την ευεξία των ατόμων και να τους εμποδίσει να απολαύσουν την κατοικία τους, σε βάρος της ιδιωτικής και οικογενειακής τους ζωής, χωρίς μάλιστα να θέτει απαραίτητα σε σοβαρό κίνδυνο την υγεία τους. Το πρόβλημα στην υπόθεση αυτή ήταν η σημαντική περιβαλλοντική ρύπανση αλλά και οι οχλήσεις (αναθυμιάσεις, μυρωδιές και θόρυβος) εξαιτίας της εγκατάστασης και λειτουργίας σταθμού βιολογικού καθαρισμού λυμάτων κοντά στην κατοικία της προσφεύγουσας, με αποτέλεσμα να αναγκαστεί να την εγκαταλείψει.

Συναφώς, το Δικαστήριο έκρινε ότι το ζήτημα έπρεπε να λυθεί με βάση τη στάθμιση των εκατέρωθεν αναγκών (αφενός της λειτουργίας βιολογικού καθαρισμού των λυμάτων και αφετέρου της προστασίας των ιδιωτικών κατοικιών και της ιδιωτικής και οικογενειακής ζωής) και κατέληξε στο συμπέρασμα ότι οι Ισπανικές αρχές δεν έλαβαν όλα τα δυνατά και αναγκαία μέτρα (αστικές και ποινικές διαδικασίες), προκειμένου να αποτρέψουν την επέμβαση, επομένως υπήρξε στη συγκεκριμένη περίπτωση παραβίαση του δικαιώματος σεβασμού της ιδιωτικής και οικογενειακής ζωής της προσφεύγουσας, που προστατεύεται από το άρθρο 8 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΣΔΑ).

Επίσης, στην υπόθεση Guerra κατά Ιταλίας, ημ. 19.2.1998 το Ε.Δ.Δ.Α διαπίστωσε ότι το ιταλικό κράτος παραβίασε το δικαίωμα σεβασμού της ιδιωτικής ζωής των προσφευγόντων, το οποίο περιλαμβάνει το δικαίωμά τους να ζουν σε ένα ασφαλές και υγιεινό περιβάλλον, αποτυγχάνοντας να λάβει τα κατάλληλα μέτρα και συναφώς επιτρέποντας τη λειτουργία ρυπογόνου (χημικής) βιομηχανίας κοντά στα σπίτια τους, της οποίας οι αναθυμιάσεις είχαν κριθεί βλαβερές για το περιβάλλον και κατ` επέκταση για την υγεία των κατοίκων των γύρω περιοχών, παραλείποντας επίσης να τους ενημερώσει.

Επιπρόσθετα, το Συμβούλιο της Επικρατείας της Ελλάδας στην απόφασή του 2946/98 έκρινε ότι η διάθεση των απορριμμάτων δεν επιτρέπεται να γίνει με απλή απόθεση στους φυσικούς αποδέκτες (έδαφος, ύδατα) αλλά επιβάλλεται η δημιουργία οργανωμένων εγκαταστάσεων, με ορισμένες τεχνικές προδιαγραφές, ώστε να αποτρέπεται η από τη διάθεση προκαλούμενη ρύπανση του περιβάλλοντος.

Συναφώς, στην απόφαση 438ΑΜ/2001 (ασφαλιστικά μέτρα) του Πρωτοδικείου Σύρου λέχθηκε ότι με το δικαίωμα της προσωπικότητας είναι αναπόσπαστα συνδεδεμένα - μεταξύ των άλλων - με τα σωματικά αγαθά (υγεία, σωματική ακεραιότητα κ.λ.π.) και τα ψυχικά αγαθά (ψυχική υγεία, συναισθηματικός κόσμος).

Επίσης, αναφέρθηκε ότι για τα πιο σημαντικά περιβαλλοντικά αγαθά, όπως ο ατμοσφαιρικός αέρας, η θάλασσα, τα νερά, οι πλατείες και λοιπά κοινόχρηστα πράγματα παρέχεται στο άτομο δικαίωμα χρήσεως και απολαύσεώς τους, το οποίο αποτελεί αυτοτελή εκδήλωση της προσωπικότητας και ότι πρόκειται για την ιδιωτικού δικαίου έκφανση του δικαιώματος στο περιβάλλον, το οποίο είναι έννομο αγαθό σύνθετο, συλλογικό, πρωτογενές, μοναδικό και αναντικατάστατο.

Επιπρόσθετα, έγινε αναφορά στις αρχές της πρόληψης και κατ` εξαίρεση της καταστολής, της αποτελεσματικότητας, της σε περίπτωση αμφιβολίας ή εξαίρεσης συνδρομής του τεκμηρίου υπέρ της προστασίας του περιβάλλοντος, αλλά και ότι, ανεξάρτητα από το τεκμήριο αυτό, το δικαίωμα χρήσεως των περιβαλλοντικών αγαθών δεν συναρτάται μόνο με την προσβολή της ανθρώπινης υγείας αλλά είναι αυτοτελές.

Παράλληλα, κρίθηκε ότι η ανάγκη χρήσης του κοινοχρήστου πράγματος είναι διαρκής, απρόβλεπτη και πολυπρόσωπη (Μονομελές Πρωτοδικείο Πάτρας  3421/2000 ).

Επίσης, στις αποφάσεις (ασφαλιστικά μέτρα) του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Σάμου αρ. 58/2008, Μονομελούς Πρωτοδικείου Λάρισας αρ.  3867/2005 , Μονομελούς Πρωτοδικείου Ηρακλείου αρ. 802/2003 και Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών αρ.  2361/2000  υπογραμμίσθηκε ότι το αγαθό της υγείας του ανθρώπου είναι ανεκτίμητο και δεν επιδέχεται πειραματισμό ή αντιπαράθεση με αμφίβολα υλικά αγαθά της σύγχρονης τεχνολογίας, των οποίων η εξασφάλιση συνήθως προϋποθέτει τη διακινδύνευσή της.
_________________________________
*Δικηγόρος


Copyright @ 2009-2019. Design & Development by Cytacom Solutions Ltd
 
Hosted by