Άρθρα
31/03/2009
Προϊόντα νανοτεχνολογίας: Αναδυόμενος κίνδυνος για τους εργαζόμενους και τους καταναλωτές
Της Δρ. Τασούλα Κυπριανίδου-Λεοντίδου*


Τον τελευταίο καιρό γίνεται μεγάλη συζήτηση στο επίπεδο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τον τρόπο προστασίας των εργαζομένων, των καταναλωτών και του περιβάλλοντος από μια νέα μορφή κινδύνου, τα νανοσωματίδια. Σε διερευνητική συνάντηση που έγινε στις 17 Μαρτίου στις Βρυξέλλες, την οποία συντόνισε η Γενική Διεύθυνση Υγείας και Καταναλωτών (DG SANCO) και στην οποία συμμετείχαν εκπρόσωποι από σχεδόν όλα τα Κράτη Μέλη και τους οργανισμούς που σχετίζονται με διαχείριση προϊόντων νανοτεχνολογίας, έγινε σφαιρική παρουσίαση των δραστηριοτήτων που γίνονται σε Ευρωπαϊκό επίπεδο για εκτίμηση των κινδύνων από προϊόντα νανοτεχνολογίας και για τον καθορισμό των μελλοντικών δράσεων.

Τα προϊόντα νανοτεχνολογίας αποτελούν νέα μορφή ύλης στην ανάπτυξη των οποίων έχει επιτευχθεί τα τελευταία χρόνια αλματώδης πρόοδος, τόσο σε ερευνητικό επίπεδο όσο και στη χρήση τους στην παραγωγική διαδικασία.

Ειδικότερα τα νανοσωματίδια είναι σωματίδια από συγκεκριμένο υλικό τα οποία, λόγω του ειδικού τρόπου παρασκευής τους, έχουν πολύ μικρά μεγέθη της τάξης των νανομέτρων (χιλιοστό του εκατομμυριοστού) Τα σωματίδια αυτά αποτελούνται από μικρό αριθμό μορίων και ως συσσωματώματα έχουν φυσικές ιδιότητες που διαφοροποιούνται, μερικές φορές σημαντικά, από τις ιδιότητες του υλικού της ίδιας σύστασης που βρίσκεται συμπαγές, σε μεγάλη ποσότητα.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα της διαφοροποίησης των ιδιοτήτων που επιτυγχάνεται με τη σταδιακή μείωση του μεγέθους των σωματιδίων είναι η αλλαγή στο χρώμα των σωματιδίων Θειούχου Μολύβδου σε πορτοκαλί και κίτρινο, από το μαύρο που έχουν όταν βρίσκονται σε μεγάλο μέγεθος. Αντίστοιχα το λευκό Διοξείδιο του Τιτανίου γίνεται άχρωμο σε πολύ μικρά μεγέθη και λόγω των χαρακτηριστικών του ιδιοτήτων αλλά και του πλεονεκτήματος αυτού, έχει ευρεία χρήση σε αντηλιακά προϊόντα. Οι σημαντικές αλλαγές που επιτυγχάνονται στις οπτικές αλλά και στις ηλεκτρικές και άλλες ιδιότητες των υλικών με τη μείωση του μεγέθους έχουν οδηγήσει σε έξαρση την επιστημονική έρευνα στον τομέα αυτό και στη δημοσίευση, τα τελευταία χρόνια, χιλιάδων επιστημονικών μελετών. Άμεσο αποτέλεσμα της προόδου που έχει επιτευχθεί, είναι η χρήση των νέων υλικών σε αισθητήρες, όργανα ρύθμισης, αθλητικά είδη, κ.λπ. Όπως αναφέρθηκε κατά τη διάρκεια της προαναφερθείσας διερευνητικής συνάντησης, η βιομηχανία παραγωγής νανοσωματιδίων είναι ταχύτατα αναπτυσσόμενη με διευρημένο κύκλο εργασιών και με σημαντικό αριθμό προϊόντων που έχουν ήδη ενταχθεί στην καταναλωτική αλυσίδα.

Η πρακτική εφαρμογή της νέας τεχνολογίας φέρνει αναπόφευκτα στο προσκήνιο και το θέμα της προστασίας των εργαζόμενων που μπορεί να εκτεθούν σε νανοσωματίδια π.χ. σκόνες ή αναθυμιάσεις των παραγόμενων νανοσωματίδιων αλλά και του τρόπου απόρριψης του άχρηστου προϊόντος. Η αυξημένη ενεργότητα αυτής της μορφής ύλης, προκαλεί ανησυχίες για κίνδυνους που μπορεί να προέλθουν από υλικά τα οποία μέχρι πρόσφατα δεν χαρακτηρίζονταν από αυξημένη επικινδυνότητα. Ήδη η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αντιμετωπίζει τα νανοσωματίδια ως νέα υλικά – νέες χημικές ουσίες σαφώς διαφοροποιημένες από τις μητρικές ουσίες και γι’ αυτό εξετάζει τους τρόπους με τους οποίους θα αντιμετωπίζονται στη νομοθεσία και ειδικότερα στον Ευρωπαϊκό Κανονισμό REACH για τη διαχείριση και τον έλεγχο χημικών προϊόντων, ως νέες χημικές ουσίες, σαφώς διαφοροποιημένες από τη μητρική ουσία. Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η απουσία διαδικασιών ελέγχου για τα τελικά προϊόντα που περιέχουν νανοσωματίδια, αφού τα περισσότερα, πλην συγκεκριμένων νανοφαρμάκων όπως αποκαλούνται, κυκλοφορούν στην αγορά χωρίς να έχουν περάσει από ειδικούς ελέγχους που να διασφαλίζουν την ασφάλεια των χρηστών.

Σίγουρα, ακολουθώντας την εκπληκτική επιστημονική πρόοδο που έχει επιτευχθεί στον τομέα της νανοτεχνολογίας και τους ρυθμούς με τους οποίους εφαρμόζεται η νέα τεχνολογία στην παραγωγή βελτιωμένων καταναλωτικών αγαθών, αναμένεται ότι θα υπάρξει και αντίστοιχη έρευνα στον τομέα της εκτίμησης του κινδύνου και της προστασίας των εργαζομένων και των καταναλωτών από τα νέα αυτά υλικά. Όλες οι ενδείξεις, ξεκινώντας από τις θέσεις που εκφράζει η ίδια η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δείχνουν ότι υπάρχει όλη η επιθυμία για σωστή ρύθμιση του θέματος αυτού και βελτίωση της προστασίας των εργαζομένων, των καταναλωτών και του περιβάλλοντος από τους πιθανούς κινδύνους.

*Λειτουργός Επιθεώρησης Εργασίας


Copyright @ 2009-2019. Design & Development by Cytacom Solutions Ltd
 
Hosted by