Άρθρα
11/03/2008
Επίτροπος Καταναλωτή – Ένας θεσμός αναγκαίος όσο ποτέ άλλοτε
Του Δρα Λουκά Αριστοδήμου*


Ποια η σημερινή κατάσταση προστασίας του κύπριου καταναλωτή.

Συγκριτικά με άλλες ευρωπαϊκές χώρες είναι γενικά παραδεχτό πως η προστασία του καταναλωτή στην Κύπρο υστερεί, ιδιαίτερα αν η σύγκριση γίνεται με σκανδιναβικές χώρες ή με χώρες της κεντρικής Ευρώπης.

Ο κύπριος καταναλωτής είναι εκτεθειμένος, ανοχύρωτος και απροστάτευτος. Ακόμα και το αυτονόητο δικαίωμα της αποζημίωσης δεν γίνεται σεβαστό. Απλά ο κύπριος καταναλωτής ουδέποτε αποζημιώνεται.

Το φάσμα των προβλημάτων αγγίζει κάθε πτυχή της αγοράς, του λιανικού εμπορίου, του χρηματοπιστωτικού συστήματος, του ασφαλιστικού συστήματος, του συστήματος απονομής δικαιοσύνης, των υπηρεσιών υγείας, του διαδικτύου και γενικά όλων των υπηρεσιών.

Μερικοί από τους παράγοντες που συντελούν σ’ αυτή την κατάσταση είναι, κατά την άποψη μας, οι ακόλουθοι:
• Η ένταση της παγκοσμιοποίησης που επιδρά σε μεγάλο βαθμό στη μικρή και χωρίς ελευθερία αυτορύθμισης κυπριακή αγορά.
• Το άδικο περιβάλλον, που διαχρονικά έχει διαμορφωθεί και το οποίο, από τη μια ευνοεί τα ολιγοπώλια, τα μονοπώλια και τα μεγάλα οικονομικά συμφέροντα και από την άλλη λειτουργεί σε βάρος των συμφερόντων του καταναλωτή.
• Η αδιαφάνεια στις οικονομικές και εμπορικές διαδικασίες και συναλλαγές, όχι μόνο του ιδιωτικού τομέα.
• Η ευνοούμενη από τα πιο πάνω διαπλοκή και το «ανήθικο» πάρε-δώσε για αμοιβαία εξυπηρέτηση συμφερόντων.
• Η συνεπαγόμενη αδυναμία/αποφυγή δημοσιοποίησης από τα ΜΜΕ.
• Η επιτηδειότητα κάποιων να εκμεταλλεύονται ευκαιρίες και να βάλλουν ατιμωρητί χέρι στην τσέπη και το μόχθο του πολίτη-καταναλωτή.
• Ο ανταγωνισμός που σε πολλούς τομείς πάσχει λόγω περιορισμού της προσφοράς και των προ συνεννοήσεων τύπου «καρτέλ».
• Η απουσία αποτελεσματικών θεσμών τύπου «watch dog”
• Η νομοθετική ανεπάρκεια των θεσμών που υπάρχουν και η απαξίωση τους με αποτέλεσμα να αδυνατούν να τα βάλουν με τα μεγάλα συμφέροντα.

Τι χρειάζεται να γίνει

Από την πιο πάνω σκιαγράφηση της πραγματικότητας της κυπριακής αγοράς βγαίνει αβίαστα το συμπέρασμα πως, αν και το κράτος συμφωνεί ότι υπάρχουν αδυναμίες και ελλείψεις στην προστασία του καταναλωτή, χρειάζεται κάτι να γίνει.

Εμείς, σαν θέμα αρχής, πιστεύουμε πως η συνεχής βελτίωση της ποιότητας ζωής αποτελεί τον υπέρτατο στόχο της ανάπτυξης της χώρας μας. Είναι γι’ αυτό που ανησυχούμε για την κατάσταση αυτή και είναι γι’ αυτό το λόγο που πιστεύουμε πως το κράτος θα πρέπει να πάρει μέτρα για βελτίωση του περιβάλλοντος της αγοράς.

Κάποια αποτελεσματικά μέτρα πολιτικής του κράτους θα ήταν η δημιουργία του θεσμού του Επιτρόπου Καταναλωτή (ΕΚ) και η ενδυνάμωση των οργανώσεων των καταναλωτών.

Δεδομένου του μεγέθους της Κύπρου και για να μη θεωρηθεί ότι η δημιουργία του θεσμού του ΕΚ θα αποτελέσει πρόσθετο κόστος, θα μπορούσε ίσως, μέσα στα πλαίσια της αναγκαίας βελτίωσης της νομοθεσίας της Επιτροπής Προστασίας του Ανταγωνισμού, να εξεταστεί και η συμπερίληψη στοιχείων από τις σχετικές νομοθεσίες άλλων ευρωπαϊκών χωρών τόσο για τον ΕΚ όσο και για το θεσμό του Διαμεσολαβητή.

Παράλληλα, όπως γίνεται και σε άλλες χώρες, ο ΕΚ θα μπορούσε να χρησιμοποιεί μέρος του προσωπικού που υπάγεται στην Υπηρεσία Ανταγωνισμού και Προστασίας του Καταναλωτή του Υπουργείου Εμπορίου, Βιομηχανίας και Τουρισμού.

Η σύντομη προϊστορία

Πριν να λήξει η δεκαετία του 2000, και διανύοντας την περίοδο εναρμόνισης μας με το ευρωπαϊκό κεκτημένο, είχαμε διαβλέψει την ανάγκη δημιουργίας του θεσμού αυτού στην Κύπρο και είχαμε αρθρογραφήσει επανειλημμένα εξηγώντας το γιατί.

Είχαμε επίσης συμμετάσχει σε συνεδρίες της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Θεσμών και Αξιών και είχαμε εφοδιάσει αρκετές φορές τους βουλευτές με δικαιολογητικά ντοκουμέντα από άλλες ευρωπαϊκές χώρες, κυρίως σκανδιναβικές.

Δυστυχώς όμως για λόγους που κανείς ποτέ δεν μας εξήγησε, και ενώ λεκτικά όλες οι πολιτικές δυνάμεις διατείνονται πως υποστηρίζουν τη δημιουργία του θεσμού αυτού, μέχρι τώρα δεν έχει γίνει ούτε ένα βήμα προς την κατεύθυνση υλοποίησης του.

Εμείς πιστεύουμε πως ο θεσμός αυτός είναι ανεπιθύμητος γιατί ακριβώς υπεισέρχεται η διαπλοκή των συμφερόντων που κάναμε αναφορά πιο πάνω.

Επίσης πρέπει να πούμε πως για χάρη, εμείς λέμε κακώς νοουμένων συμφερόντων μιας επαγγελματικής ομάδας, δεν προωθείται στη Βουλή η ίδρυση του θεσμού του Διαμεσολαβητή για αποζημίωση του καταναλωτή, τον οποίον ταλαιπωρούν στα δικαστήρια.

Τι είναι ο Επίτροπος Καταναλωτή και πως λειτουργεί

Στις νομοθεσίες σκανδιναβικών χωρών αναφέρεται πως ο ΕΚ είναι ανεξάρτητος και έχει στη διάθεση του τρόπους και μέσα και ενεργεί έτσι ώστε να προστατεύει τον καταναλωτή από κατάχρηση κάθε πολιτικής και διοικητικής εξουσίας και είναι ο φύλακας άγγελος των δικαιωμάτων του.

Ο ΕΚ επιτηρεί την ομαλή λειτουργία της αγοράς και όταν και όπου χρειαστεί, παρεμβαίνει ενεργώντας ακόμα και σαν δημόσιος κατήγορος μέσω των δικαστηρίων. Έχει τη δυνατότητα να παρεμβαίνει σε επιχειρήσεις είτε μία προς μία είτε ομαδικά, ανάλογα με την παραβίαση που γίνεται.
Ο ΕΚ έχει το δικαίωμα να λειτουργεί αυτεπάγγελτα και ικανότητα να παρεμβαίνει άμεσα όταν και όπου παρατηρείται παραβίαση των νομοθεσιών που διέπουν τη σωστή και ανταγωνιστική λειτουργία της αγοράς για προστασία του καταναλωτή.

Η αποτελεσματικότητα του ΕΚ ενισχύεται από κατάλληλα αυστηρές νομοθεσίες έτσι που να αποφεύγονται οι χρονοβόρες διαδικασίες και να μπορεί να επιβληθούν, για παράδειγμα, πρόστιμα μέχρι και του 10% της ετήσιας απόδοσης μιας επιχείρησης.

Ο θεσμός του ΕΚ βρίσκεται στη 3η δεκαετία στις σκανδιναβικές χώρες και έχει ωριμάσει σε τέτοιο βαθμό που είναι σε θέση να εμβολιάζει νομοθεσίες και να τις κάνει σύγχρονες και να συμβαδίζουν με την εξέλιξη και την πρόοδο. Τέτοιες είναι οι νομοθεσίες για τα ηλεκτρονικά ΜΕ, την ηλεκτρονική διαφήμιση, το διαδίκτυο και κυρίως στα θέματα προστασίας των νέων και των παιδιών.
--------------------------------------------------------
Ο Δρ. Λούκας Αριστοδήμου είναι πρόεδρος της Παγκύπριας Ένωσης Καταναλωτών και Ποιότητας Ζωής


Copyright @ 2009-2019. Design & Development by Cytacom Solutions Ltd
 
Hosted by