Άρθρα
21/06/2008
Τα Δικαιώματα του Καταναλωτή και η Εφαρμογή τους
Του Δρα Λούκα Αριστοδήμου*


Πέρασαν 46 χρόνια από εκείνη τη 15η Μαρτίου του 1962, όταν ο αείμνηστος πρόεδρος J. F. Kennedy πέρασε από την έγκριση της αμερικανικής βουλής τα πρώτα 4 βασικά δικαιώματα του καταναλωτή.

Αιτιολογώντας την ανάγκη ψήφισης τους είπε: «οι καταναλωτές είναι η πιο μεγάλη κοινωνική ομάδα αλλά συνάμα και η πιο αδύνατη»

Σήμερα αναγνωρίζονται διεθνώς στους καταναλωτές 8 συνολικά δικαιώματα. Ποια είναι αυτά, ποια η σημασία τους για όλους εμάς, πώς εμείς οι καταναλωτές τα ασκούμε ή/και πώς διεκδικούμε την εφαρμογή τους, πόσο οι επιχειρήσεις και οι εμπορευόμενοι τα σέβονται, πόσο αποτελεσματικά το κράτος φροντίζει για τη διασφάλιση τους και πως αυτό προστατεύει τον καταναλωτή - κυρίως την υγεία και τα συμφέροντα του, είναι το αντικείμενο αυτού του άρθρου.

1. Το Δικαίωμα Ικανοποίησης Βασικών Αναγκών
Ο καταναλωτής πρέπει να έχει πρόσβαση στα βασικά και απαραίτητα αγαθά και υπηρεσίες για αξιοπρεπή ζωή. Αυτά είναι μεταξύ άλλων η κατάλληλη υγιεινή και θρεπτική τροφή, η ένδυση και υπόδηση, το καταφύγιο - η στέγη, η ιατρική φροντίδα και περίθαλψη και η εκπαίδευση.

Γίνεται εύκολα αντιληπτό πως αυτό το δικαίωμα είναι συνώνυμο με την ίδια τη ζωή, γι’ αυτό και είναι ευθύνη του κράτους να διασφαλίζει τα αγαθά αυτά μέσα από το ίδιο το σύνταγμα, τους νόμους και τις αποφάσεις του.

2. Το Δικαίωμα της Ασφάλειας
Ο καταναλωτής έχει το δικαίωμα να προστατεύεται ενάντια στην προώθηση και προσφορά προϊόντων και υπηρεσιών που είναι ή/και μπορούν να αποβούν επικίνδυνα για την υγεία και τη ζωή του. Αυτό σημαίνει πως:
• Στην αγορά πρέπει να κυκλοφορούν μόνο προϊόντα και υπηρεσίες που δεν θέτουν σε κίνδυνο την υγεία και την ασφάλεια του καταναλωτή.
• Καθορισμό αυστηρών προτύπων και απαιτήσεων ασφάλειας για κάθε προϊόν και κάθε υπηρεσία.
• Ο καταναλωτής πρέπει να παίρνει κατάλληλη ενημέρωση για τυχόν κινδύνους, που ενέχει η χρήση αυτών των προϊόντων και των υπηρεσιών, και να έχει προστασία από φυσικές ή/και χημικές βλάβες που μπορούν να του προκαλέσουν.
Βασική προς τούτο, δια νόμου, υποχρέωση των παραγωγών και των πωλητών είναι η κατάλληλη σήμανση των προϊόντων και η επεξήγηση των υπηρεσιών με το ακριβές περιεχόμενο, τα συστατικά και τα χαρακτηριστικά τους, ο δε καταναλωτής έχει ευθύνη να διαβάζει και να κατανοεί τη σήμανση και να αποφασίζει σωστά προστατεύοντας πρώτα ο ίδιος τον εαυτό του και τους εξαρτώμενους από αυτόν.

3. Το Δικαίωμα της Πληροφόρησης
Ο καταναλωτής έχει το δικαίωμα να προστατεύεται σε όλα τα επίπεδα από ανέντιμη, ανακριβή και παραπλανητική πληροφόρηση, διαφήμιση και/ή σήμανση προϊόντων και υπηρεσιών που του προσφέρονται.
• Προς τούτο πρέπει να παίρνει με πλήρη διαφάνεια έγκυρη, επαρκή και έγκαιρη πληροφόρηση για να του διασφαλίζεται η δυνατότητα να κάνει ελεύθερα και αντικειμενικά σωστές και ασφαλείς επιλογές και να προστατεύει την υγεία και τα οικονομικά του συμφέροντα.
• Ιδιαίτερα πρέπει τα πιο πάνω να ισχύουν με απόλυτη υποχρέωση όταν καταναλωτές είναι τα μικρά παιδιά και όσοι ευρίσκονται σε δυσμενή θέση να ενημερωθούν από μόνοι τους (ηλικιωμένοι, τυφλοί, κωφάλαλοι κλπ)
Ο καταναλωτής έχει ευθύνη να επιζητεί και να απαιτεί να του δίνονται από πριν όλες οι πληροφορίες, αλλά και να διαβάζει όλους τους όρους κάθε συμφωνίας.

4. Το Δικαίωμα της Επιλογής
Ο καταναλωτής πρέπει να έχει ανεμπόδιστα την ικανότητα της επιλογής για να μπορεί να κάνει σωστές αγορές.
• Αυτό σημαίνει την κατάλληλη πληροφόρηση του καταναλωτή σχετικά με τα χαρακτηριστικά, τις τιμές και την ποιότητα προϊόντων και υπηρεσιών, ούτως ώστε να μπορεί να επιλέγει ότι αγοράζει με βάση τη λογική.
• Αυτό σημαίνει επίσης ότι ο καταναλωτής πρέπει να έχει την αβίαστη δυνατότητα να κάνει την επιλογή προϊόντων και υπηρεσιών και να προστατεύεται έναντι της κατάχρησης εκ μέρους των προμηθευτών.
• Αυτό σημαίνει τέλος την προστασία του από την παραπλανητική διαφήμιση ή/και την αθέμιτη και ανήθικη συμπεριφορά στην αγορά (π.χ. στις μεθόδους μάρκετινγκ, στις συμβάσεις κλπ.)
Ο καταναλωτής έχει ευθύνη να έχει τα μάτια ανοικτά, να παζαρεύει, να είναι σε εγρήγορση, να τηρεί στάση αυτοπεποίθησης και να απαιτεί δίκαιη μεταχείριση.

5. Το Δικαίωμα της Εκπροσώπησης
Ο καταναλωτής πρέπει να έχει τη δυνατότητα συμμετοχής με εκπροσώπους του σε όλες τις διαδικασίες λήψης αποφάσεων και εφαρμογής πολιτικών σε θέματα που τον αφορούν και να λαμβάνεται υπόψη η άποψη και η γνώμη του.
• Αυτό το δικαίωμα πρέπει να διασφαλίζεται από την εκτελεστική και τη νομοθετική εξουσία, αλλά και από οργανισμούς και επιχειρήσεις στις οποίες εμπλέκεται το κράτος (π.χ. ΑΗΚ, ΑΤΗΚ, κλπ)
• Η εκπροσώπηση πρέπει επίσης να εκτείνεται σε τοπικό, περιφερειακό, εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο.
Ο καταναλωτής έχει ευθύνη να οργανώνεται για να αποκτά δύναμη και να απαιτεί σεβασμό των δικαιωμάτων και των συμφερόντων του.

6. Το Δικαίωμα της Αποζημίωσης
Ο καταναλωτής πρέπει να έχει τη δυνατότητα λήψης συμβουλών και βοήθειας, όταν θέλει να διατυπώσει παράπονο ή/και καταγγελία ή όταν έχει υποστεί βλάβη η ζημιά από προϊόντα και υπηρεσίες.
• Πρέπει να του διασφαλίζεται από το κράτος η δυνατότητα διακανονισμού μέσα από απλές, μη δαπανηρές και μη χρονοβόρες διαδικασίες διακανονισμού (θεσμός του Διαμεσολαβητή) για αποκατάσταση της βλάβης ή/και της ζημιάς, που έχει υποστεί.
• Πρέπει επίσης να έχει πρόσβαση στη δικαιοσύνη, αν σε κάθε περίπτωση κρίνει ότι δεν δικαιώθηκε.
Ο καταναλωτής έχει ευθύνη να μη διστάζει να ζητά το δίκαιο του. Να καταγγέλλει επώνυμα. Να ζητά αποζημίωση

7. Το Δικαίωμα στην Εκπαίδευση
Ο καταναλωτής, για να αποκτήσει γνώση και ικανότητα να προστατεύεται, να είναι σε θέση να αναζητά, να κατανοεί και να αφομοιώνει τις διαθέσιμες πληροφορίες, πριν αποφασίσει σχετικά με τις αγορές του, πρέπει να παίρνει κατάλληλη εκπαίδευση και αγωγή.
• Αυτή η εκπαίδευση πρέπει να του παρέχεται δωρεάν με μέριμνα του κράτους, στη νεανική ηλικία μέσα από το σχολείο.
• Σκοπός της εκπαίδευσης είναι επίσης να τον βοηθήσει να γίνει ενεργός καταναλωτής, να συμπεριφέρεται συνειδητά και με αντιστάσεις στην αγορά και κατά τρόπο που να προστατεύεται και να μη γίνεται αντικείμενο εκμετάλλευσης.
Ο καταναλωτής έχει ευθύνη να χρησιμοποιεί τις γνώσεις που αποκτά όπου και όταν τις χρειάζεται.

8. Το Δικαίωμα για υγιές περιβάλλον
Ο καταναλωτής έχει το δικαίωμα να ζει και να εργάζεται σ’ ένα περιβάλλον που να μην είναι ούτε απειλητικό ούτε επικίνδυνο και να του διασφαλίζει μια καλή ποιότητα ζωής.
• Προϋποθέτει δικαίωμα και υποχρέωση σε υγιή και αειφόρα κατανάλωση. Αυτό σημαίνει πως ο καταναλωτής πρέπει να έχει δυνατότητα αλλά ταυτόχρονα και ευθύνη να καλύπτει τις βασικές του ανάγκες χωρίς να εξαντλεί τους βασικούς πόρους του πλανήτη μας και χωρίς να υπονομεύει την κάλυψη των βασικών αναγκών των μελλοντικών γενεών.

Στις σημερινές συνθήκες της χειρότερης μορφής νεοαποικισμού, της παγκοσμιοποίησης, οι καταναλωτές βρίσκονται στην πιο δεινή θέση. Στην κλασσική μορφή του αποικισμού μπορούσες να διακρίνεις εχθρό για να χαράξεις αγώνα. Σήμερα δεν διακρίνεις εχθρό. Τα ευνοούμενα κράτη και οι πολυεθνικές τους εταιρείες μας «αγαπούν». Θέλουν, λέει να θρέψουν τους νηστικούς με τα Γενετικά Τροποποιημένα Τρόφιμα(;)

Το τι πραγματικά κάνουν, είναι να παράγουν τοπικούς «ελεγχόμενους» πολέμους και να εκμεταλλεύονται τον πλούτο τους και το φτηνό εργατικό δυναμικό (ακόμα και των μικρών παιδιών) για να παράγουν υπερκέρδη. Με τις μεθόδους που χρησιμοποιούν, τεχνολογία, μάρκετινγκ, διαφήμιση κλπ όλοι γινόμαστε αντικείμενο εκμετάλλευσης και ελέγχου.

Το κράτος έχει υποχρέωση να προβαίνει σε όλες τις ενέργειες και να παίρνει όλα τα αναγκαία μέτρα για να προστατεύσει τους καταναλωτές με αποτελεσματικότητα. Εμείς όμως που από χρόνια είμαστε στον αγώνα, γνωρίζουμε πως υπάρχουν αντικειμενικές δυσκολίες λόγω των κρατικών κατεστημένων που δεν είναι εύκολο να αλλάξουν. «Για να γυρίσει ο ήλιος θέλει δουλειά πολλή» και από το κράτος αλλά και από όλους εμάς τους καταναλωτές. Απαιτείται από όλους μας:
• Να βρισκόμαστε σε συνεχή κριτική επαγρύπνηση για τα δικαιώματα μας,
• Να έχουμε μεγαλύτερη και ενεργή συμμετοχή στις οργανώσεις καταναλωτών
• Να έχουμε συνείδηση των επιπτώσεων των δικών μας καταναλωτικών συνηθειών πάνω στους άλλους και κυρίως πάνω στους αδύναμους, τους μη έχοντες και τους αδικημένους από τη φύση και την κοινωνία
• Να αποφεύγουμε την υπερκατανάλωση που οδηγεί με σιγουριά στην οικονομική και ψυχολογική μιζέρια και την υπερπαραγωγή σκουπιδιών και αποβλήτων που μας ρυπαίνουν το περιβάλλον και θέτουν σε κίνδυνο την ποιότητα ζωής όλων μας.

* Δρ Λούκας Αριστοδήμου είναι πρόεδρος της Π.Ε.Κ.Ποι.Ζω


Copyright @ 2009-2019. Design & Development by Cytacom Solutions Ltd
 
Hosted by